Phellos

Phellos, antik Likya bölgesinin iç kesimlerinde, günümüz Antalya ilinin Kaş ilçesi sınırları içerisinde yer alan önemli bir dağ yerleşimidir. Özellikle liman kenti Antiphellos'un (bugünkü Kaş) öncüsü veya onunla yakın ilişkili bir hinterland yerleşimi olarak bilinir. Savunmaya elverişli konumu ve zengin arkeolojik kalıntılarıyla dikkat çeker.

Tarihçe

Phellos'un kuruluş tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte, bölgedeki ilk yerleşim izleri MÖ 5. yüzyıla kadar gitmektedir. Özellikle Likya Birliği'nin aktif olduğu Helenistik dönemde (MÖ 3. yüzyıl - MÖ 1. yüzyıl) önem kazanmıştır. Kent, Likya Birliği'nin bir üyesi olarak, birliğin ortak politikalarına ve savunma sistemine katkıda bulunmuştur. Strabon gibi antik yazarlar, Phellos'un deniz kıyısındaki Antiphellos'un (bugünkü Kaş) ana kenti olduğunu ve Antiphellos'un Phellos'un bir limanı olarak geliştiğini belirtmişlerdir. Bu durum, Phellos'un daha eski bir yerleşim yeri olduğu ve zamanla nüfusun kıyıya doğru kaydığı fikrini destekler. Roma İmparatorluğu döneminde de varlığını sürdüren Phellos, Bizans döneminde de iskân edilmiş, ancak bu süreçte önemini yitirmeye başlamıştır. Kentin terk edilişi, bölgedeki genel güvenlik sorunları ve kıyı yerleşimlerinin yükselişi ile ilişkilidir.

Coğrafi Konum

Phellos, Akdeniz kıyısından yaklaşık 10 kilometre içeride, yüksek ve dağlık bir arazi üzerinde, deniz seviyesinden yaklaşık 600 metre yükseklikte konumlanmıştır. Bu stratejik yerleşim, kente hem doğal bir savunma avantajı sağlamış hem de geniş bir görüş açısı sunmuştur. Kent, Kaş'ın (Antiphellos) kuzeyinde, Gömbe yaylasına giden yol üzerinde yer alır. Çevresindeki verimli vadiler ve yaylalar, tarım ve hayvancılık için elverişli koşullar sunmuştur. Phellos'un komşu kentleri arasında güneyde Antiphellos, doğuda Kyaneai, batıda Apollonia ve Teimiusa (Üçağız) gibi önemli Likya yerleşimleri bulunmaktadır. Bu konum, kentin bölgesel ticaret yolları üzerinde olmasa da, iç bölgelerle kıyı arasındaki bağlantıda bir rol oynamasına olanak tanımıştır.

Antik Dönemde Önemi

Phellos, antik Likya'nın politik ve ekonomik yapısında önemli bir rol oynamıştır. Özellikle Antiphellos'un ana kenti olarak kabul edilmesi, Phellos'un bölgedeki ilk ve ana yerleşim yeri olduğunu göstermektedir. Bu durum, kentin savunma ve idari açıdan stratejik bir merkez olduğunu düşündürmektedir. Likya Birliği içinde sahip olduğu oy hakkı sayısı tam olarak bilinmese de, kentin birliğin karar alma süreçlerinde yer aldığı kesindir. Phellos'un ekonomisi büyük ölçüde tarım (özellikle zeytin ve üzüm yetiştiriciliği) ve hayvancılığa dayanıyordu. Yüksek konumu sayesinde çevresindeki kıyı şeridini ve deniz ticaretini gözetleme imkanı sunarak, bölgenin güvenliğinde de pasif bir rol oynamış olabilir. Ayrıca, zengin mezar anıtları ve tapınak kalıntıları, kentin dini ve kültürel yaşamının da canlı olduğunu göstermektedir.

Sikke Basımı

Phellos, NumisTR veritabanında 18 sikke varyantı ile kayıtlı bir antik darphanedir. Kayıtlı sikkeler gümüş ve bronz metallerinden basılmıştır. Sikkelerde adı geçen otoriteler arasında Lycian League, Kherei, Kheriga ve Sppntaza bulunur. Kentin sikkelerini Likya sikkeleri listesinde inceleyebilirsiniz.

Arkeolojik Kalıntılar

Günümüzde Phellos'tan günümüze ulaşan önemli arkeolojik kalıntılar bulunmaktadır. Kentin akropolü, iyi korunmuş sur duvarları ile çevrili olup, bu surlar Helenistik döneme tarihlenmektedir. Akropolün eteğinde, kentin nekropol alanı yer alır. Bu nekropol, Likya'ya özgü kaya mezarları ve lahitlerle doludur. Özellikle anıtsal kaya mezarları, bölgenin sanatsal ve mimari zenginliğini gözler önüne sermektedir. Ayrıca, kent merkezinde agora kalıntıları, bir tiyatroya ait izler ve çeşitli sivil yapılar ile tapınak temelleri görülebilmektedir. Bu kalıntılar, kentin antik dönemdeki planlaması ve mimarisi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Günümüzde

Antik Phellos kenti, günümüzde Antalya ilinin Kaş ilçesine bağlı Çukurbağ köyü yakınlarında yer almaktadır. Kent kalıntılarına ulaşım, Kaş merkezden Gömbe istikametine giden karayolu üzerinden sağlanmaktadır. Yüksek ve dağlık konumu nedeniyle kalıntılar nispeten iyi korunmuş durumdadır. Ziyaretçiler için belirli bir tesis veya düzenleme bulunmamakla birlikte, doğa yürüyüşü ve tarih meraklıları için keşfedilmeyi bekleyen önemli bir arkeolojik alandır.